स्वरांचा ‘महा’नायक आणि माणुसकीचा ‘मेरू’: शंकर महादेवन
– डॉ. रिता मदनलाल शेटीया
संगीत क्षेत्रातील ‘बादशहा’ कोणाला म्हणावे, तर ज्याच्या एका सुरासरशी लाखो हृदयांची धडधड थांबते आणि ज्याच्या स्मितहास्याने समोरच्या व्यक्तीचा अवघा ताण विरघळून जातो. हे वर्णन ज्या व्यक्तीला तंतोतंत लागू होते, ते नाव म्हणजे पद्मश्री शंकर महादेवन. आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांच्या अष्टपैलू कारकिर्दीचा आणि त्यांच्यातील ‘डाऊन टू अर्थ’ माणसाचा घेतलेला हा खास आढावा.
एक अष्टपैलू सांगीतिक प्रवास
’ब्रेथलेस’ गाण्यापासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास आज भारतीय संगीताचा एक अविभाज्य भाग बनला आहे. शास्त्रीय संगीत, फ्युजन, बॉलिवूड गाणी ते भक्तिसंगीत अशा सर्वच प्रांतात त्यांनी आपली मोहोर उमटवली आहे. पण शंकर सर केवळ एक गायक किंवा संगीतकार नाहीत, तर ते भारतीय संस्कृतीचे दूत आहेत.
’कट्यार’ने जिंकली रसिकहृदये
२०१५-१६ च्या सुमारास जेव्हा ‘कट्यार काळजात घुसली’ हा चित्रपट आला, तेव्हा शंकर सरांनी पंडित भानू शंकर शास्त्री यांच्या भूमिकेतून अभिनयाचा जो आविष्कार दाखवला, तो अविस्मरणीय होता. सुबोध भावे यांनी त्यांच्यातील कलाकार ओळखला आणि त्यांनीही त्या भूमिकेला पूर्ण न्याय दिला. “सूर निरागस हो” म्हणणारे शंकर सर आजही प्रत्येकाच्या मनात घर करून आहेत.
पत्रकारितेच्या प्रवासातील एक सुवर्णक्षण
मला आठवतोय तो २०१६ सालचा तो दिवस. माझे मित्र निमेश जोशी यांच्या स्टुडिओचे उद्घाटन होते. एक पत्रकार म्हणून मला त्यांची मुलाखत घेण्याची संधी मिळाली होती. पण माझ्यासाठी ते केवळ एक ‘असाईनमेंट’ नव्हते, तर आपल्या लाडक्या कलाकाराला भेटण्याचे स्वप्न पूर्ण होणारा क्षण होता. सकाळी १० ची वेळ असतानाही, सरांच्या स्वागतासाठी मी ९:३० लाच हजर होते.
जेव्हा ते आले, तेव्हा त्यांच्या प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाने संपूर्ण वातावरण उजळून निघाले. “तो आला, त्याने पाहिले आणि त्याने जिंकले” या उक्तीप्रमाणे त्यांनी सर्वांशी संवाद साधला. कामाचा व्याप असूनही त्यांनी निमेशचा स्टुडिओ फिरून पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली आणि त्याच दरम्यान चालत-बोलत माझी मुलाखतही पार पडली.
कल्पकतेची दाद देणारा ‘मोठा’ माणूस
मी त्यांच्यासाठी स्वतःच्या हाताने एक ‘कॅन्डी गिफ्ट बॉक्स’ तयार केला होता. त्यावर ‘कट्यार’च्या आकाराचा त्यांचा फोटो लावला होता. जेव्हा मी त्यांना तो बॉक्स दिला, तेव्हा त्यांचे शब्द आजही माझ्या कानात घुमतात. ते चकित होऊन म्हणाले,
“आयुष्यात तू पहिली अशी पत्रकार भेटलीस जी मला गिफ्ट देऊ इच्छिते! काय क्रिएटिव्हिटी आहे, काय डोकं लावलंस! हे गिफ्ट मी माझ्या ट्रॉफीजच्या शेजारी ठेवेन.” एवढ्या मोठ्या पदावर असलेल्या माणसाने एका सामान्य पत्रकाराच्या छोट्याशा कलेचे इतके मनापासून कौतुक करावे, यातच त्यांचे मोठेपण सामावलेले आहे. त्यांनी केवळ कौतुकच केले नाही, तर आवर्जून स्वतःहून “या गिफ्टसोबत एक फोटो तर बनता है!” असे म्हणत फोटोही काढले.
नम्रतेचे प्रतीक
आजच्या झगमगत्या दुनियेत जिथे थोड्या यशाने अनेकांचे पाय जमिनीवर राहत नाहीत, तिथे शंकर सर मात्र आजही अत्यंत नम्र आहेत. त्यांच्या बोलण्यातील गोडवा, समोरच्याला देणारा आदर आणि कलेप्रती असलेली त्यांची निष्ठा हेच त्यांच्या यशाचे गमक आहे.
आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांना उदंड आयुष्य लाभो आणि त्यांच्या सुरांनी जगाला असाच आनंद मिळत राहो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना!
लेखिका:
डॉ. रिता मदनलाल शेटीया
(संस्थापिका, रिता इंडिया फाउंडेशन)
