एका धडाडीच्या पर्वाचा ‘अपघाती’ अंत: ‘दादा’गिरीची धाप हरपली!
महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक अत्यंत वेगवान, धडाडीचे आणि वादळी व्यक्तिमत्व असलेल्या अजित पवार यांचा विमान अपघातात झालेला अंत चटका लावून जाणारा आहे. प्रशासकीय कामाचा झपाटा, पहाटेची शिस्त आणि शब्दाला पक्का असलेला एक ‘दादा’ नेता आज काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. महाराष्ट्राच्या राजकारणात अजित पवार हे केवळ एक नाव नव्हते, तर ती एक कार्यशैली होती. मात्र, त्यांच्या जाण्याने राज्याच्या राजकीय पटलावर अशी पोकळी निर्माण झाली आहे, जिथे त्यांच्या कौतुकासोबतच त्यांच्या शेवटच्या काळातील धोरणात्मक संघर्षाचीही चर्चा अपरिहार्य ठरते.
प्रशासनाचा ‘वाघ’ शांत झाला
अजित पवार यांची ओळख ही नेहमीच एक कठोर प्रशासक म्हणून राहिली. वित्त विभागाची धुरा सांभाळताना त्यांनी तिजोरीवर नेहमीच ‘वॉच’ ठेवला. ‘कामाच्या बाबतीत तडजोड नाही’ ही त्यांची वृत्ती अनेकदा वादाला निमंत्रण देऊन गेली, पण राज्याच्या विकासाचा वेग मंदावू नये यासाठी त्यांनी घेतलेले निर्णय मैलाचे दगड ठरले. मग ते पुण्याचे मेट्रो प्रकल्प असोत किंवा ग्रामीण भागातील रस्ते विकास, अजित पवारांच्या सहीशिवाय पान हलत नसे.
शेवटचा संघर्ष: फेलोशिप आणि सामाजिक न्यायाचा वाद
दुर्दैवाने, त्यांच्या आयुष्यातील शेवटचा काळ हा बहुजन विद्यार्थ्यांच्या फेलोशिप आणि सामाजिक न्याय विभागाच्या निधीवरून सुरू असलेल्या वादाने गाजला. विधानसभेतील त्यांचे ते विधान— की “एकाच कुटुंबातील अनेक जण फेलोशिप घेतात”— त्यांच्या हिशोबी स्वभावाचा भाग असले, तरी त्याने एका मोठ्या जनआक्रोशाला तोंड फोडले होते. ज्या ‘बार्टी’, ‘सारथी’ आणि ‘महाज्योती’ संस्थांना त्यांनी बळ दिले, त्याच संस्थांच्या निधी वितरणावरून त्यांच्यावर ‘आर्थिक नाकेबंदी’चे आरोप झाले. संजय शिरसाट यांनी त्यांना ‘वित्त विभागाचा शकुनी’ संबोधले, तेव्हा तो केवळ राजकीय टोला नव्हता, तर तो निधी वळवल्यामुळे निर्माण झालेला एक गंभीर संताप होता.
विकासाची धाव आणि वंचितांची स्वप्ने
’लाडकी बहीण’ योजनेसाठी त्यांनी केलेली आर्थिक कसरत ही त्यांच्या कौशल्याची पराकाष्ठा होती. पण हे करताना सामाजिक न्याय विभागाचा ७,००० कोटींचा निधी वळवण्याचा निर्णय त्यांच्या प्रतिमेला ‘बहुजन विरोधी’ ठरवू पाहत होता. “शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे,” हा आंबेडकरी विचार मानणारा तरुण वर्ग जेव्हा पुण्याच्या रस्त्यावर आंदोलनाला बसला, तेव्हा ‘दादां’नी त्यांच्याकडे कठोर अर्थमंत्र्यांच्या नजरेतून पाहिले. कदाचित, हा एक असा संवाद होता जो पूर्ण होण्याआधीच काळाने त्यांच्यावर झडप घातली.
एक अपूर्ण ‘अर्थ’कारण
अजित पवार यांनी राज्याला ७.८२ लाख कोटींच्या कर्जातून बाहेर काढण्यासाठी ‘आर्थिक शिस्त’ लावण्याचा प्रयत्न केला. पण ही शिस्त लावताना वंचितांच्या शिक्षणाची रसद तुटणार नाही, याची काळजी घेण्याचे आव्हान त्यांच्यासमोर होते. त्यांच्या निधनाने हा प्रश्न आता अधांतरी राहिला आहे. ते असते तर कदाचित त्यांनी या टीकेला आपल्या खास शैलीत उत्तर दिले असते किंवा संवादातून मार्ग काढला असता.
निष्कर्ष: कर्तृत्ववान पण वादग्रस्त प्रवास
अजित पवार हे महाराष्ट्राच्या मातीतील एक अस्सल नेतृत्व होते. त्यांच्या कामाच्या झपाट्यामुळे त्यांनी समर्थकांचे मोठे वलय निर्माण केले, तर त्यांच्या काही कठोर निर्णयांनी टीकाकारांची फौजही उभी केली. विमान अपघाताच्या या भीषण दुर्घटनेने महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक ‘धडाडीचे इंजिन’ कायमचे थांबले आहे.
बहुजन विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवरून सुरू असलेला संघर्ष आता त्यांच्या नसण्याने अधिक हळवा होईल. ‘दादा’ गेले आहेत, पण त्यांनी मागे ठेवलेले प्रश्न—मग ते निधीचे वळण असो वा सामाजिक न्यायाची गळाघोट—यावर आता येणाऱ्या सरकारला आणि नेतृत्वाला उत्तर शोधावे लागेल. अजित पवार यांच्या जाण्याने महाराष्ट्राने एक असा नेता गमावला आहे, ज्याने राज्याच्या तिजोरीवर जितकी ‘टाच’ ठेवली, तितकीच राज्याच्या विकासाला ‘गती’ देण्याची जिद्दही बाळगली होती.
भावपूर्ण श्रद्धांजली!
